Πέμπτη 4 Ιουλίου 2024

Βικτώρια Κανελλακοπούλου (1947-2024)

Έφυγε από κοντά μας σήμερα Τετάρτη 3 Ιουλίου 2024 η Βικτώρια Κανελλακοπούλου - Μπαντούνα, σύζυγος του +Παναγιώτη (Τσαπή) που γεννήθηκε πριν 77 χρόνια στο Αντρώνι.

Η κηδεία της θα γίνει αύριο Πέμπτη 4.07 στις 18:00 στη γενέτειρά της.

Στα παιδιά της Νίκο, Θάνο, στα αδέλφια της Γεωργία, Δημήτρη, Άννα και σε όλους τους συγγενείς της εκφράζουμε τα πιο θερμά μας συλλυπητήρια!

Η Βικτώρια ήταν μια καλοσυνάτη συμπατριώτσσα, κόρη του Θάνου Μπαντούνα και της Αγγελικής Παπαντώνη. Παντρεύτηκε τον Πάνο Κανελλακόπουλο (1944) του Τσαπή που έφυγε πολύ νωρίς, στις 15.06.1995 σε ηλικία 51 ετών.

Η Βικτώρια με πολλές θυσίες μεγάλωσε τα παιδιά της και αξιώθηκε να χαρεί τα εγγόνια της.

Η εκλιπούσα ήταν γειτόνισσά μας, ανταμώναμε στο χωριό και θα μας λείψει η φιγούρα της.

Καλό σου ταξίδι γειτόνισσα!


Πέμπτη 27 Ιουνίου 2024

ΣΕΡΜΠΕΣΗΣ….!

 Συλλογή καταγραφή Ηλίας Τουτούνης

Η ορολογία σερμπέσης προέρχεται από το (τουρκ. Serbes) που σημαίνει ο ελεύθερος, ο ανεξάρτητος, ο γυρολόγος. Γενικά σερμπέσης λέγεται αυτός που δεν μαζεύεται σπίτι του, ο αλήτης, το αλάνι, είναι δεδομένο βέβαια υπονοούμενο, της έντονης σεξουαλικής ζωής και δράσης.
Πάρα πολλοί σερμπέσηδες, που ήσαν ελεύθεροι και επιζητούσαν έντονη σεξουαλική δράση, για να βρίσκονται πιο κοντά στις γυναίκες και να έχουν άμεσες επαφές με αυτές, ακολουθούσαν το επάγγελμα του περιπλανώμενου εμπόρου, (πραματευτή) κυρίως γυναικείων ειδών, όπως ψιλικά είδη ραπτικής, κυρίως γυναικεία εσώρουχα, μπιζού, καλλυντικά κ.λπ.
Τοιουτοτρόπως η ορολογία σερμπέσης, υποδεικνύει τον περιπλανώμενο έμπορο ψιλικών, και όλων αυτών των ειδών που εγκαθίσταται για ορισμένα χρονικά διαστήματα σε επιλεγμένους οικισμούς, για να πωλεί την πραμάτειά του.
Οι σερμπέσηδες, σε τακτά χρονικά διαστήματα, μετακινούταν με το εμπόρευμα τους από χωριό σε χωριό, κυρίως σε απομακρυσμένους οικισμούς από τις πόλεις. Εκεί νοίκιαζαν κάποια αποθήκη ή σπίτι, κυρίως ισόγειο και τοποθετούσαν την πραμάτεια τους.
Όταν δεν υπήρχαν χρήματα, τα εμπορεύματά τους, τ’ αντάλλασαν με διάφορα αγροτικά, κτηνοτροφικά προϊόντα και πολλές φορές με διάφορα αντικείμενα καθημερινής χρήσης κατασκευασμένα από παραδοσιακούς τεχνίτες, ακόμη και είδη υφαντικής.

Παρασκευή 21 Ιουνίου 2024

Σάββατο 8 Ιουνίου 2024

Μαρία Κ. Θωμά (Τσατσαρέλη) 1937-2024

Έφυγε από κοντά μας σήμερα Παρασκευή 7.06.2024 η Μαρία, σύζυγος +Κωνσταντίνου Θωμά (Τσατσαρέλη), που γεννήθηκε πριν 87 χρόνια  στο  Αντρώνι.

Στα παιδιά της Γιώργο, Χρυσάφω, Χρήστο και σε όλους τους συγγενείς της εκφράζουμε τα πιο θερμά μας συλλυπητήρια.

Ευχαριστούμε για την ενημέρωση τον  συμπατριώτη τη μας Παύλο Ν. Πανούτσο!

Η θειά Μαρία (19.03.1937) ήταν μια καλοσυνάτη αλλά άτυχη γυναίκα αφού έχασε τον σύζυγό της στα 35 της από εργατικό ατύχημα στις 31.08.1971, (έπεσε από την σκεπή του Γκουρόγιαννη). Στάθηκε όμως «βράχος» και έβγαλε αξιοπρεπώς στην κοινωνία και τα τέσσερα παιδιά της όπου ευτύχησε να δει 10 εγγόνια. Πατέρας της ήταν, ο Γεώργιος Πανούτσος (1910 - 1940) που σκοτώθηκε στο Αλβανικό Μέτωπο ως στρατιώτης του 52ου Σ.Π. στο ύψωμα 1220 (Μάλι Σερβάνι) Βόρ. Φράταρι, ανατολικά της Κλεισούρας της Βορείου Ηπείρου στις 23.12.1940 σε ηλικία 30 χρόνων όταν η Μαρία ήταν δύο χρόνων. Η μάνα της ήταν η Χρυσάφω, κόρη του Ηλία Παπαντώνη (1854). Η Χρυσάφω έμενε έως το τέλος της ζωής της στου Τσατσαρέλη με την τσούπα της όπου μαζί ήταν και ο πεθερός της ο Νίκος Θωμάς (Τσατσαρέλης) που πολλοί στο χωριό νόμιζαν ότι είναι ζευγάρι. Πριν ένα χρόνο στις 25.05.2023 έχασε τον γιό της Νίκο. Η θειά Μαρία προσέφερε αντικείμενα στο Λαογραφικό μας Μουσείο όπου θα μνημονεύεται εις τους αιώνες και πριν τρία χρόνια βοήθησε στο στήσιμο του αργαλειού στο Μουσείο..


 

Κυριακή 2 Ιουνίου 2024

ΤΟ ΠΑΛΙΟΣΑΜΑΡΟ….!

 Καταγραφή: Κώστας Παπαντωνόπουλος

Μια φορά, σ’ ένα κεφαλοχώρι ήταν ένας περίφημος σαμαρτζής (τεχνίτης κατασκευής σαμαριών). Αυτός κατασκεύαζε τα καλλίτερα και ομορφότερα σαμάρια και η φήμη του είχε φθάσει στα πέρατα του κόσμου.

Από τα σαμάρια έκανε πολλά λεφτά, αλλά ήταν άθεος, ακοινώνητος και τσιγκούνης και επειδή είχε μια γυναίκα που τάχατις ήτανε σπάταλη, τα λεφτά τα έκρυβε μέσα στο σαγματοποιείον του (εργαστήριο σαμαριών). Είχε ένα παλιοσάμαρο και το είχε εκεί σε μια άκρη και μέσα στην στρωμνή του, είχε κάνει μια τρούπα στην από κάτου μεριά και από εκεί τρούπωνε συνέχεια χάρτινα λεφτά. Ξήλωνε μια άκρη της ραφής και μόλις έβαζε μέσα τα λεφτά το ξανάραβε. Από τα πολλά λεφτά το είχε τσιτώσει για καλά και το είχε βάλει εκεί δίπλα μέσα όπου το χρησιμοποιούσε για κάθισμα. Έτσι όπως ήτανε και παλιό και βρωμισμένο από την πολυκαιρία, κανείς δεν υποπτευότανε ότι εκεί μέσα είχε τρουπώσει ούλο ου το βιός. Όποτε ήτανε στο μαγαζί του, άλλονε δεν άφηνε κα κάθεται απάνου σε δαύτο.

Εκεί μέσα στο σαμαρτζίδικο δούλευε και το παιδί του, αλλά δεν του είχε μαρτυρήσει, τίποτα, το μόνο που του είχε ειπεί, πρόσεξε εκείνο το σαμάρι δεν θα το πουλήσεις ποτέ, γιατί, τάχατις, ήτανε το πρώτο που είχε φτιάξει και το θεωρούσε πολύ γούρικο.

Μια βολά ο γέρο σαμαρτζής αρρώστησε και η γυναίκα του, έταξε μια λαμπάδα να την πάει ο άνδρας της στον Αγιώργη για να τον βοηθήκει ο Άγιος και να γίνει καλά. Μόλις έγινε καλά και το είπε η γυναίκα του για το τάξιμο της λαμπάδας, ίσα που δεν την σκότωσε, για τα λεφτά που χάλασε για την λαμπάδα. Αφού έγινε καλά του έβγαλε την πίστη η γυναίκα του να πάει την λαμπάδα γιατί είναι ταμένη και ο Άγιος δεν ξεχνά. Έτσι μια Κυριακή κίνησε πήρε την λαμπάδα και πήγε στην εκκλησία.

Το δε παιδί του έκατσε στο μαγαζί του πατέρα του, και κατασκεύαζε και πωλούσε και σαμάρια, καπιστράνες, μπαλντίμια, κολάνια, παλατζόνια, σβάρνες, χαλινάρια, σέλες, ξυλόζεβλες, μαξιλάρια για έλξη, σβάρνες, αλέτρια, ξάλες, κ.λπ.

Εκεί, έφτασε στο μαγαζί κάποιος μ’ ένα ξεσαμάρωτο γάιδαρο και αφού του είπε ότι την νύχτα του κλέψανε το σαμάρι, του ζήτησε να αγοράσει ένα καινούριο. Όμως όσο και αν ψάξανε δεν βρήκανε ένα να πηγαίνει στον γάιδαρο, δεν είχε κάποιο να του δώσει. Εκεί που δοκιμάζανε ο πελάτης είδε και το γούρικο σαμάρι και εκεί που το κοίταγε κατάλαβε ότι αυτό είναι στα μέτρα του γαϊδάρου του. Τότε του ζήτησε να το αγοράσει, αλλά που να το δώκει το παιδί, αφού είχε εντολές από τον πατέρα του. Με τα πολλά εκείνος, αφού πρώτα τον έπεισε, του το πλήρωσε σε διπλάσια τιμή και το παιδί τσίμπησε (δελεάστηκε) και το έδωσε. Το απόγιομα που γύρισε ο πατέρας του, μόλις είδε ότι έλλειπε τα σαμάρι, μουρλάθηκε. Ρώτησε το παιδί, που είναι το σαμάρι, και εκείνο με χαρά του είπε ότι το πούλησε, αν και παλιό σε διπλάσια τιμή, και ότι έπιασε κορόιδο τον πελάτη.

Δεν ήθελε ν’ ακούσει τίποτα ο γέρος και έπεσε κάτου λιπόθυμος, του πεθαμού. Αφού έχασε τα λεφτά μέσα από τα χέρια του, που τόσα χρόνια τα συμμάζευε και τα τρούπωνε εκεί μέσα. Το παιδί δεν γνώριζε εκείνον που του είχε πουλήσει το σαμάρι, διότι ήταν ξένος από μακριά, και έτσι δεν μπορούσανε να πάνε και να τον βρούνε και να ξανά πάρουνε πίσω το παλιοσάμαρο.

Απάνου στην βδομάδα εκεί που ο γέρο σαμαρτζής είχε πέσει σε κατάθλιψη, να σου φανερώθηκε πάλι εκείνος που είχε αγοράσει το σαμάρι με το γάιδαρό του.

Μόλις έφτασε όξω από το σαμαρτζίδικο, είδε τον γέρο και αφού ξεσαμάρωσε τον δόλιο γάιδαρό του, του είπε ότι είχε αγοράσει το σαμάρι από το παιδί του, πολύ ακριβά, αλλά το σαμάρι είναι λίγο σκεβρωμένο και κτυπάει τον γάιδαρο μπροστά στην σπάλα και του έχει προξενήσει πληγές.

-Το ακριβοπλήρωσα ρε μάστορα, αλλά πάει ο γάιδαρος μου τόνε σακάτεψε το διαβολοσαμαρό σου. Πάρτο και δώς μου πίσω τα λεφτά μου.

 

Ο γέρο- Σαμαρτζής μόλις είδε ότι το σαμάρι ήτανε απείραχτο, του λέει να προβάλλει (δοκιμάσει) ένα άλλο που είχε φτιάξει.

Αφού το έδειξε ένα άλλο, δεν έκανε και έτσι εφόσον δεν μπορούσε να κάνει κάτι άλλο του έδωσε πίσω τα λεφτά του και ξαναπήρε το παλιοσάμαρο στα χέρια του.

Μόλις έφυγε ο πελάτης ξήλωσε πάλι με προσοχή την ραφή της στρώσης και είδε ότι τα λεφτά ήτανε άθικτα.

Τότενες, σηκώθηκε όρθιος, τήραξε εκείθενες κατά που έπεφτε ο Αγιώργης, η εκκλησία του χωριού, έκανε τον σταυρό του και είπε:

-«Αγιώργη μου, θα σου φτιάξω, μια εικόνα ασημένια ίσα με το σαμάρι αν και δεν την έφτιαξα με την αρρώστια μου, θα σου τήνε φέρω για το σαμάρι μου…!»

Πήγε σ’ έναν χρυσικό και από την τσιγκουνιά του παρήγγειλε μια ασημένια εικόνα τέσσερις φορές μικρότερη από εκείνη που είχε τάξει για να την πάει στον Αγιώργη.

Μόλις την έφτιαξε ο χρυσικός, του παρήγγειλε και πήγε και παρέλαβε την εικόνα και ανήμερα του Αγιωργιού όταν γιόρταζε ο Αγιώργης επιδεικτικά πήγε την εικόνα για να τον ιδεί ο κόσμος, μιας και τον έλεγαν άθεο και τσιγκούνη.

Μόλις τον είδανε οι συγχωριανοί του, με το τάμα στο χέρι, ούλοι τους απορρήσανε.

Εκείνος τους είδε που τον κοιτάγανε παράξενα και μόλις άφηκε την εικόνα μπροστά στην Ωραία Πύλη για να διαβαστεί, από μέσα του έλεγε:

-«Εγώ Αγιώργη μου, το τάμα μου το έκανα, δεν με ενδιαφέρει τι λένε ευτούνοι…!»

Δεν περάσανε καμιά δεκαριά μέρες και έπιασε μια φωτιά το σαμαρτζίδικο και έγινε στάχτη, μαζί και το σαμάρι με το θησαυρό του.

Ο σαμαρτζής έσκασε από το κακό του και στεναχωρήθηκε τόσο πολύ, που έπεσε σε κατάθλιψη και πήρε την απόφαση να πάει στον Αγιώργη να πάρει πίσω εικόνα να την πουλήσει να πάρει πίσω τα λεφτά που την είχε φτιαγμένη, γιατί δεν του έκανε το χατίρι ο Άγιος..

Έτσι ένα απόγιομα που βρήκε ανοικτή την εκκλησία τρούπωσε κρυφά μέσα την πήρε, την έχωσε κάτου από το την μπόλκα του και φεύγοντας γυρίζει του Αγιώργη και του λέει:

-Τι να σου κάνω ρε κολέγα Αγιώργη, είσαι μπίτι αχάριστος… αχάριστος εσύ, αχάριστος κι εγώ…. άντε γεια σου τώρα, κι αν με ξανά ιδείς να μου παραγγείλεις…!

Τρίτη 28 Μαΐου 2024

ΓΙΔΟΤΟΜΑΡΟ - ΑΣΚΙ - ΤΟΥΛΟΥΜΙ…!

Καταγραφή επιμέλεια Ηλίας Τουτούνης
O πρωτόγονος άνθρωπος, για να προφυλαχθεί από το κρύο αναζήτησε διάφορους τρόπους. Συν τον χρόνο ανακάλυψε ότι τα δέρμα των ζώων ήταν ένα υλικό για να σκεπαστεί, να κατασκευάσει τα πρώτα του υποδήματα, να φτιάξει κατάλυμα και αργότερα να το χρησιμοποιήσει, για την μεταφορά και αποθήκευση των τροφίμων του. Δερματάδες ή τομαράδες λέγονταν οι τεχνίτες αυτοί που από την αρχαιότητα επεξεργάζονταν με παραδοσιακό τρόπο τα δέρματα των ζώων. Η επεξεργασία και η κατασκευή των δερμάτων σε ασκούς για διάφορες εργασίες, λεγόταν τουλούμιασμα και οι τεχνίτες τουλουμτζήδες, τα δε κατεργασμένα δέρματα και κατασκευασμένα δέρματα τα ονόμαζαν τουλούμια ή ασκούς. δηλαδή δερμάτινους ασκούς τους οποίους χρησιμοποιούσαν ως δοχεία για τη μεταφορά και τη αποθήκευση υγρών προϊόντων όπως, λάδι, γάλα, κρασί, μούστο, τσίπουρο, μέλι, νερό, πετρέλαιο, κ.ά. Επίσης οι τουλουμτζήδες κατασκεύαζαν και ασκούς για την αποθήκευση και μεταφορά και στερεών προϊόντων, όπως δημητριακών, ελαιόκαρπου, τυριών, μυζηθρών, άμμου, ασβέστη, κάρβουνου, μπαρούτης, κοπριάς κ.α. Με την ίδια μέθοδο, κατασκεύαζαν και ασκούς, για την ωρίμανση του τυριού, του περίφημου τουλουμοτυριού, ακόμη και για την κατασκευή πνευστών μουσικών οργάνων, τις γνωστές γκάιντες ή άσκαυλους (ασκός + αυλός). Για την κατασκευή των ασκιών επέλεγαν να κατεργάζονται δέρματα από ζώα μεγάλης ηλικίας, διότι αυτά είχαν πολύ σκληρό δέρμα, ενώ τα δέρματα από τα νεαρά ζώα ήσαν εύθραυστα και αδύνατα. Τα καλύτερα και εμπορεύσιμα δέρματα ήταν βοοειδών και των γιδοπροβάτων. Στην Πελοπόννησο και κυρίως στην Ηλεία προτιμούσαν μόνον τα γιδοτόμαρα ή τράγια, όπως τα έλεγαν.

Αντώνης Παπαντώνης (1958-2024) Πέρσαινα

Έφυγε από κοντά μας την Παρασκευή 24.05.2024  ο Αντώνης Παπαντώνης του  Γεωργίου και της Αγγελικής  που γεννήθηκε πεις 66 χρόνια  στην Πέρσαινα Ηλείας.

Η κηδεία του θα γίνει σήμερα Σάββατο στις 15.00 στην Πέρσαινα.

Στην σύζυγό του Δέσποινα, στα παιδιά του Γιώργο, Κωνσταντίνο, Παναγιώτη, Αγγελική και σε όλους τους συγγενείς του εκφράζουμε τα πιο θερμά μας συλλυπητήρια.

Ο παπούς του αείμνηστου Αντώνη ήταν Αντρωναιός που πήγε σώγαμπρος στην Πέρσαινα.

Ευχαριστούμε για την ενημέρωση τον φίλο Γιώργο Μαρκόπουλο από την Γιάρμενα!