Η ΓΡΙΑ ΚΑΙ Τ’ ΑΝΤΕΡΑ (παραμύθι)

   Μια φορά κι ένα καιρό ήτανε ένας γέρος, που ήταν πολύ κακός άνθρωπος και πολύ ιδιότροπος. Ζούσε με την γριά του και είχε κονάκι μακριά από το χωριό. Δεν είχανε παιδιά ούτε και πάρε δώσε με τους γείτονές του, λόγω της μεγάλης κακίας του. Η γριά του όμως ήτανε πολύ καλή γυναίκα, αλλά δεν μπορούσε με τίποτα να τον κάνει άνθρωπο κι έτσι περνάγανε την ζωή τους κάθε μέρα γκρί- ντάφ (μαλώματα). Μια μέρα ο γέρος έσφαξε ένα αρνί κι έδωσε τ’ άντερα του, στην γριά του, να πάει να τ’ ξεπλύνει πέρα στην βρύση που ήτανε λίγο μακριά από το κονάκι τους. Η γριά έβαλε τ’ άντερα στο καλάθι και πήγε στην βρύση. Σε κάποια στιγμή άφησε τ’ άντερα στο πεζούλι της βρύσης και έσαξε πιο πέρα, να βρει μια ψιλή ξύλινη βέργα, για να τα γυρίσει[1]. Τότε ένας αητός από ψηλά είδε τ’ άντερα, χαμηλώνει και κάνει μια βουτιά και τ’ άρπαξε για να τα φάει. Γυρίζει η γριά με την βέργα και βλέπει να λείπουν τ’ άντερα και τηρώντας τρογύρω της είδε τον αητό να τα έχει βουρλιασμένα στα νύχια του και να στέκεται στην κορφή ενός δένδρου και να τα τρώγει.

Πω, πω, πω τι έπαθα η δόλια! σκέφθηκε η γριά! Και αμέσως τηρώντας ψηλά τον αητό του λέει:

-Δώσε μου αητέ μου τ’ άντερα, μη με σκοτώσει ο γέρος, μη με σκοτώσει ο γέρος!

-Δώσε μου κι εσύ ένα πουλί να φάω και εγώ σου δίνω τ’ άντερα.

Κινάει η γριά και πάει στην κλώσα και της ζητάει ένα πουλί λέγοντας:

-Δώσε μου κλώσα κι εμέ ένα πουλί κι εγώ πουλί τ’ αετού κι ο αετός εμένα τ’ άντερα, μη με σκοτώσει ο γέρος, μη με σκοτώσει ο γέρος.

Επιστολή Νικηταρά από το Αντρώνι το 1830

Δημοσιεύουμε μια επιστολή του Νικήτα Σταματελόπουλου (Νικηταρά), Α.Θ. Εδιπίδη, και Γ. Αθανασιάδη που απευθύνεται προς τον Αγαμέμνωνα Αυγερινόν,  που απεστάλη στις 11 Φεβρουαρίου 1830, από το χωριό Αντρώνι Ηλείας. Από την εν λόγο επιστολή, ανακαλύπτουμε ότι ο Νικηταράς πέρασε από το χωριό Αντρώνι.

Φίλε Αγαμέμνων!

Σας εκθέτομεν αυτολεξή την περίοδον, την οποίαν η Α.Ε. ο Σεβαστός μας Κυβερνήτης μας έχει εις την επιστολήν του περί της οικογενείας Σας.

«Περί των Αυγερινών έχομεν όλην την αγαθήν υπόληψιν και μάλιστα περί του Δόκτορος Αγαμέμνονος του οποίου τον Πατριωτισμόν, και το φρόνιμον επαινούμε, δια τον εις Γλαρέντζαν Δασμοτελώνην δεν θα συγχορήσωμεν  να γενή καμμία μεταβολή, οι υπηρετούντες το δημόσιον, όταν φρονούν υπέρ του δημοσίου, φρονούμεν ότι πρέπει να προτιμώνται, εις τούτους είναι δίκαιον να διαπιστεύη τα του δημοσίου ή Κυβέρνησις».

 Ταύτα είναι λοιπόν Κύριε, και προς πληροφορίαν σας, δεν έχομεν κανένα νέον να σας προσθέσωμεν, περιμένωμεν δε να μας σημειώστετε απ’ αυτού ότι ηξεύρετε.

Τον Αυταδελφόν σας Κύριον Χριστόδουλον ασπαζώμεθα, και μένομεν.

Εν Ανδρόνη  Τη 11 φευρουαρίου 1830

Οι Αδελφοί σας

Νικήτας Σταματελόπουλος

Α. Θ. Εδιπίδης

Γ. Αθανασιάδης

Παραδώσατε το εσώκλειστον και με υποχρεείτε ο Αθανασιάδης».

Όπισθεν της επιστολής, η οποία εκλείετο κατά το επικρατούν την εποχή εκείνην σύστημα, δηλ. άνευ φακέλλου, και εσφραγίζετο με Ισπανικό κερί (κοινώς βουλοκέρι), ίχνη του οποίου διακρίνονται, είναι γεγραμμένα και τα εξής, εξ’ αυτών αποδεικνύεται εις ποίον απευθύνεται η επιστολή:

«Προς τον Έξ. Δόκτορα, Κύριον Αγαμέμνωνα Αυγερινόν εις Πύργον…».

Αθηνά Π. Κανελλακοπούλου (Σμιρδέλαινα) 1930-2016

Έφυγε χθες Κυριακή 13.11.2016 η Αθηνά, σύζυγος Παναγιώτη Κανελλακόπουλου (Σμιρδέλη) που γεννήθηκε πριν 86 χρόνια στο Αντρώνι.
Η κηδεία της θα γίνει σήμερα Δευτέρα στις 14.00 στη γενέτειρά της.
Στα παιδιά της Χρήστο, Διαμαντή, Αγγελή και σε όλους τους συγγενείς της εκφράζουμε τα συλλυπητήριά μας.
Η θειά Αθηνιά (έτσι την αποκαλούσαν στο χωριά) ήταν γειτόνισσά μου και κάθε φορά που κατέβαινα κάτω, έσπευδε καλόκαρδα να με χαιρετίσει. Είχα μεγαλώσει μαζί με τα παιδιά της, τον Χρήστο αλλά και με τον άτυχο Κώστα που έφυγε νωρίς από τροχαίο στις 10.03.1998. Έχω αρκετό υλικό με τη θανούσα που θα παραμείνει στο αρχείο μου για τις επόμενες γενιές.
Η ενημέρωσή μας προέρχεται από τον φίλο της σελίδας Γιώργο Μαρκόπουλο από τη Γιάρμενα.

ΠΗΓΉ:http://antroni.gr/index.php/o-topos-mas/meletes-pnevmatika/vivlia-entypa/vivlia-toy-topou-mas/1454-athina-p-kanellakopoylou-smirdelaina-1930-2016

Κακοκαιρία πλήττει για πολλές μέρες την Ορεινή Ηλεία

Αντρώνι, φωτο: Ντίνος Κότσαλης 

Από τις 6 Γενάρη η κακοκαιρία πλήττει την Ορεινή Ηλεία και κυρίως τα χωριά, Κερτίζα, Τσίπιανα, Βερβινή, Δίβρη, Μοστενίτσα, Νουσά αλλά και τα χαμηλότερα σε υψόμετρο, Αντρώνι, Κούμανι, Γιάρμενα, Πέρσαινα Κακοτάρι, Γούμερο, Μποκοβίνα.

Σήμερα διακόπηκε και η κυκλοφορία στην Ε.Ο. 111 στα Τριπόταμα, με εγκλωβισμένα φορτηγά και αυτοκίνητα.

Οι πυκνές χιονοπτώσεις και στη συνέχεια ο πάγος που ακολουθεί έχουν δημιουργήσει πολλά προβλήματα στους κατοίκους.

Ο πρόεδρος του ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΗΛΕΙΑΣ κ. Κώστας Θεοδωρόπουλος δήλωσε στην εφημερίδα ΠΡΩΤΗ: «Δεν υπάρχουν ζωοτροφές –θα χαθεί το ζωικό κεφάλαιο»

Από τους Κενταύρους στους Κατσιμπουχέρους

Οι καλικάντζαροι ή κατσιμπουχέροι[1], τα κατζιόνια ή κατζιογέννηδες είναι όντα, δύσμορφα και πονηρά δαιμόνια που ανεβαίνουν την παραμονή των Χριστουγέννων στη Γη από τα έγκατά της, που όλο τον χρόνο προσπαθούν να κόψουν το δέντρο που τη στηρίζει και παράλληλα φοβίζουν και ενοχλούν τους ανθρώπους μέχρι να φύγουν, την παραμονή των Θειφανείων.

Για την καταγωγή των καλικάντζαρων υπάρχουν διάφορες εκδοχές. Εμείς λόγω καταγωγής θεωρούμε ότι είναι απομεινάρια του θεού Πάνα και των Κενταύρων. Άλλοι ότι προέρχονται από τους Καβειρίους Δαίμονες ή άλλων πλασμάτων της διονυσιακής λατρείας (π.χ. των Σατύρων). Κάποιοι άλλοι ότι προέρχονται από τις μεταμφιέσεις των Βυζαντινών που συνοδεύονταν από πανηγυρισμούς και γίνονταν στη διάρκεια του Δωδεκαήμερου. Η σχετική γιορτή ονομαζόταν Βοτά και λάμβανε χώρα από τον 5ο ως των 12ο αιώνα περίπου.

Οργιάζει η φαντασία του λαού μας σχετικά με το πώς είναι αυτά τα αλλόκοτα όντα.

Θέλουν τους καλικάτζαρους να έχουν ανθρώπινο σουλούπι, καμπούριδες, κακομούτσινοι, με τράγινα πόδια, με χέρια σαν της μαϊμούς, μονόματοι, μονοπόδαροι, μαλλιαροί με μακριά ουρά, με κόκκινα μάτια και με πόδια τράγου. Τους θέλουν επίσης κακά πλάσματα, που προκαλούν καταστροφές και εμφανίζονται τις μέρες της βασιλεία τους στους μύλους, στα σταχτοφούρνια, στις καμινάδες να λερώνουν τη φωτιά, να γλεντοκοπούν, να οργιάζουν και να μην αφήνουν τους ανθρώπους σε ησυχία.

Τα πρωτοχρονιάτικα έθιμα στην Ορεινή Ηλεία

Τα έθιμα της πρωτοχρονιάς σηματοδοτούν την αλλαγή της χρονιάς και σχετίζονταν με την τύχη όπως είναι το ποδαρικό, το ρόδι, η χαρτοπαιξία και φυσικά τα κάλαντα και το βασιλόψωμο. Όμως, τα τελευταία χρόνια μπήκαν στη ζωή μας η βασιλόπιτα, τα πυροτεχνήματα και η διασκέδαση που τελούνται ευλαβικά από την συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων. Το κόψιμο της βασιλόπιτας ή του βασιλόψωμου είναι ένα από τα πολλά αρχέγονα ελληνικά έθιμα που επιβιώνουν.

Τα παλιά τα χρόνια στα χωριά μας δεν είχαμε βασιλόπιτα αλλά το βασιλόψωμο, τον «εορταστικό άρτο» που έρχεται από την αρχαιότητα. Γινόταν από σταράλευρο ψιλοκοσκινισμένο. Ήταν στρογγυλό, στολισμένο με σουσάμι, μύγδαλα και καρύδια, ζωγραφισμένο με το πιρούνι ή με διάφορα εσώγλυφα ή ανάγλυφα κεντίδια. Κυρίαρχη θέση έχει ο σταυρός και η αναγραφή του έτους εάν βέβαια η νοικοκυρά γνώριζε γράμματα. Στο εσωτερικό έκρυβαν ένα νόμισμα, το φλουρί που μπορεί να ήταν μια πεντάρα έως μια δραχμή, ανάλογα την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού. Αργότερα που έφτιαξαν τα οικονομικά έμπαινε και κανένα ασημένιο εικοσάρικο ή τριαντάδραχμο. Η συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος προήλθε από την αρχαία ελληνική γιορτή των «Κρονίων».

Το βασιλόψωμο κοβόταν στο μεσημεριανό τραπέζι, ανήμερα του Αγίου Βασιλείου την 1η Ιανουαρίου. Όποτε όμως και αν κοπεί, ακολουθείται το ίδιο εθιμοτυπικό. Ο νοικοκύρης το σταυρώνει τρεις φορές με το μαχαίρι και ύστερα αρχίζει να κόβει τα κομμάτια. Το πρώτο για το Χριστό ή του του Αγίου Βασιλείου, του φτωχού ή του σπιτιού και ακολουθούν τα κομμάτια των μελών της οικογένειας με σειρά ηλικίας.

Παναγιώτης Λαζαράκης (Τσακουμάκης) 1929-2016 ΖΑΧΑΡΑΙΙΚΑ

Έφυγε χθες Σάββατο 31.12.2016 ο μπάρμπα Πάνος Λαζαράκης (Τσακουμάκης) που γεννήθηκε πριν 87 χρόνια στο Αντρώνι.
Η κηδεία του θα γίνει αύριο Δευτέρα 2.01.2017 στα 14.00 στα Ζαχαραίικα.
Στη σύζυγό του Μαρία, στα παιδιά του Χρήστο, Γεωργία, Δήμητρα και σε όλους τους συγγενείς του εκφράζουμε τα πιο θερμά μας συλλυπητήρια.

Ο μπάρμα-Τσακουμάκης (έτσι τον αποκαλούσα), ήταν ένας πολύ καλός και ευχάριστος άνθρωπος, οικογενειάρχης, τίμιος, βιοπαλαιστής της ζωής, κοινωνικός και με άφθονο χιούμορ - πειραχτήρι.

Ο μπάρμπα Πάνος, πριν δέκα πέντε περίπου χρόνια έχασε σε τροχαίο τον πολυαγαπημένο του γιό Σωτήρη.

Παρότι η ζωή του επιφύλαξε εκπλήξεις δεν το έβαλε κάτω, δούλεψε, πρόκοψε, έκανε σπίτια, πολλά πράματα και ένα τσουβάλι συμφωνητικά (συμβόλαια) με χωράφια όπως μου εκμυστηρεύθηκε ότι είχε.

Υπάρχει αρκετό υλικό στο αρχείο μου με τον μπάρμα-Τσακουμάκη. Θα δείτε βίντεο εδώ στο άρθρο: «Η κόρη του Αγά της Πάτρας» - «Πάρε με και μένα Θανάση» Αφήγηση του Θαν. Πανόπουλου.
Ευχαριστώ τον φίλο της σελίδας Γιώργο Μαρκόπουλο για την ενημέρωση.

Η αφεντιά μου με τον Τσακουμάκη