Κυριακή, 21 Οκτωβρίου 2018

Kατάστιχο, που αναφέρεται στην περιοχή της βορειοδυτικής Πελοποννήσου


Τα πρώτα χρόνια μετά τις κατακτήσεις των νέων εδαφών, η οθωμανική διοίκηση συνέταξε, για φορολογικούς λόγους, αναλυτικά κατάστιχα του πληθυσμού ανά οικισμό. Σε αυτά αναγράφονται τα ονοματεπώνυμα των αρχηγών κάθε οικογένειας (φορολογικής μονάδας).
Ένα τέτοιο κατάστιχο, που αναφέρεται στην περιοχή της βορειοδυτικής Πελοποννήσου ή πέντε ναχιγιάδων του Μοριά (: Kalandrica, Grebena, Hlumica, Gardičko, Vomiro), και αφορά τα έτη 1461-1463, υπάρχει στη βιβλιοθήκη «Κύριλλος και Μεθόδιος» στη Σόφια.
Τα στοιχεία αυτού του κατάστιχου δημοσιεύτηκαν το 1977 στη Σόφια στα βουλγάρικα, από τους Петя Асенова, Руси Стойков και Тома Кацори με τίτλο «Селищни, лични и фамилни имена от северозападен Пелопонес през средата на XV век» ή «Ονόματα χωριών, ατόμων και οικογενειών από τη βορειοδυτική Πελοπόννησο στα μέσα του 15ου αιώνα».
Μέρος του δημοσιευμένου υλικού, που έχει να κάνει μόνο με τον αριθμό των κατοίκων ανά χωριό, χρησιμοποίησε ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος στο έργο του «Πληθυσμός και οικισμοί της Πελοποννήσου 13-18ος αιώνας», Αθήνα 1985, σελ. 85- 100 και 217-224.
Στο κατάστιχο υπάρχουν α) τα ονοματεπώνυμα 1.821 αρχηγών οικογενειών που κατοικούν σε 148 αλβανικά χωριά και β) τα ονοματεπώνυμα 1.742 αρχηγών οικογενειών που κατοικούν σε 44 μη αλβανικούς οικισμούς, (κωμοπόλεις ή χωριά που στην πλειοψηφία τους κατοικούνται από Ρωμιούς).
Εδώ, παρουσιάζω στη συνέχεια τα ονοματεπώνυμα των κατοίκων των αλβανικών (αρβανίτικων) χωριών. Για τη διευκόλυνση των ελλήνων αναγνωστών, που δεν είναι εξοικειωμένοι με την κυριλλική βουλγάρικη γραφή, μεταγράφω τα ονοματεπώνυμα με λατινικούς (κροατικούς) χαρακτήρες. Τα γράμματα δ και θ που υπάρχουν στα αλβανικά και αποδίδονται αντίστοιχα με τα dh και th, δεν υπάρχουν στις σλαβικές γλώσσες και έτσι αναγκαστικά εμφανίζονται εδώ ως d και t. Τα παχιά σλαβικά σ (š), ζ (ž), τσ (č) και τζ (dž), αντιστοιχούν στα αλβανικά σε sh, zh, ç και xh.

Πέμπτη, 18 Οκτωβρίου 2018

ΚΥΚΛΩΠΕΙΑ ΤΕΙΧΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΕΡΥΜΑΝΘΟΥ


ΣΤΟ ΕΡΜΑΙΟ ΤΗΣ ΤΥΧΗΣ ΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΗΣΜΟΝΙΑΣ...!
ΕΥΤΥΧΩΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΥΜΕ ΥΛΙΚΑ ΕΞ ΑΥΤΟΥ ΚΑΙ ΕΚ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΝΑΩΝ ΓΙΑ ΣΤΕΡΝΕΣ...!
«Τάδε έφη», ο συναγωνιστής Ηλίας Τουτούνης στο  facebook!
Την περιοχή επισκεφτήκαμε και φρίξαμε με την εγκατάλειψη και την καταστροφή της και σκούξαμε το 2013 ως μέλη του Δ.Σ. του ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΕΡΥΜΑΝΘΟΥ - ΦΟΛΟΗΣ Ο «ΩΛΟΝΟΣ» Αλλά.... "φωνή βοώντος εν τη ερήμω"!   
Φώτο, Ηλίας Τουτούνης & Κώστας Παπαντωνόπουλος
Περιοχή της Τριταίας, «μεσόγεια» δεν την αγγίζει θάλασσα. Από άποψη μορφολογίας ποικίλει κατά τόπους το έδαφός της, με πεδινές, ημιορεινές και ορεινές εκτάσεις όπου το μεγαλύτερο μέρος της να είναι ημιορεινό ενώ το δυτικό τμήμα της καθώς και τα βορειοδυτικά και νοτιοδυτικά της να είναι κατεξοχήν ορεινά.
 Η αρχαία αχαϊκή πόλη Τριταία ήταν μία από τις 12 πόλεις που έκτισαν οι Ίωνες στην Βόρεια Πελοπόννησο και βρισκόνταν πλησίον στο χώρο του σημερινού οικισμού Αγ. Μαρίνα.
Υπήρξε μεγάλο εμπορικό κέντρο της εποχής με μεγάλη ακμή ως την κατάκτηση της Ελλάδας από τους Ρωμαίους.
 Η Αρχαία Τριταία ήταν από τις πόλεις που πρωτοστάτησαν στη δημιουργία της σύστασης της Αχαϊκής Συμπολιτείας προκειμένου να απαλλαγούν από την ηγεμονία των Μακεδόνων. (Αυτά που λέγαμε σε προηγούμενο άρθρο για τον ρόλο που έπαιξαν οι Μακεδόνες στην περιοχή μας).   
Σχετικά με το όνομά της υπάρχουν διάφορες εκδοχές: Μπορεί να προέρχεται από το γιο του Ποσειδώνα Τρίτωνα. Ο Παυσανίας αναφέρει στα Αχαϊκά του πως οικιστής της Τριταίας ήταν ο Κέλβιδας που ήρθε από την Κύμη των αποικιών της Κάτω Ιταλίας.
Η Τριταία εκοσμείτο με αρκετά ιερά και ναούς και ανάμεσα τους ξεχώριζαν ο ναός των Μεγίστων Θεών και ο ναός της Αθηνάς.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, που έχουν ανασκαφεί κατά το παρελθόν, η περιοχή της Τριταίας κατοικείται από την Μυκηναϊκή εποχή. Ως περίοδος ακμής της να θεωρείται ο 3ος αιώνας π.Χ.
 Έχουν ανακαλυφθεί επίσης και άλλα σημαντικά ευρήματα, όπως ίχνη κυκλώπειων τειχών στην Ερυμάνθεια, μυκηναϊκό νεκροταφείο στη Δροσιά, καθώς και αρχαία νομίσματα στο Μάνεσι και στου Σκιαδά.
Περισσότερα στο άρθρο μας:  Aρχαία Τριταία 03-11-2013





Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2018

Η ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΜΙΑΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ


Κατά την περιοδεία του Βασιλικού ζεύγους Όθωνας και Αμαλία, στην Ηλεία στις 8 Μαΐου το 1840, διήλθαν από τα μέρη του τότε δήμου Σελληεντίας, στην άνω Πηνεία. Ο τότε Δήμαρχος Σελληεντίας Καραμπάτσης Δημήτριος, τους υποδέχθηκε με τιμές, όχι στην έδρα του δήμου που ήταν το Τατάραλι (σημ. Ανθώνα), αλλά στο χωριό Μπουρντάνου (σημ. Βουλιαγμένη).
Η επίσημη υποδοχή στο Βασιλικό ζεύγος, έγινε στον προαύλιο χώρο του ιερού ναού των Αγίων Θεοδώρων στις παρυφές του οικισμού Μπουρντάνου (σημ. Βουλιαγμένη). Εκείνη την εποχή ο κεντρικός δρόμος που διέσχιζε την Πηνεία από Πανόπουλου Χάνι προς Γαστούνη, αφού περνούσε από τα  Μαραγκέϊκα Χάνια κατέβαινε στην Μπουρντανόσκαλα – Μπουρντάνου (σημ. Βουλιαγμένη) – Σιμόπουλο – Ποτάμι Κούλουγλι (Οινόη) – Δελήμπαλι  (σημ. Εφύρα) – Γιάννη Τζαμί (σημ. Ωραία) κ.ο.κ.
Μόλις η πομπή αφίχθηκε στο Μπουρντάνου, πάρα πολλοί Πηνειώτες, από τα γύρω χωριά, είχαν μαζευτεί εκεί για να υποδεχθούν το βασιλικό ζεύγος και την συνοδεία του. Εκεί υπό την ένθερμη φιλοξενία του Δημάρχου και του λαού, παρακάθισαν σε επίσημο γεύμα, κάτω από τον ίσκιο της θεόρατης βελανιδιάς των Αγίων Θεοδώρων. Πάντα κατά την παράδοση, η βασίλισσα Αμαλία, όλη την ώρα της παραμονής της, περιεργαζόταν, ρωτούσε και θαύμαζε τον όγκο της τεράστιας βελανιδιάς, κι από τότε οι ντόπιοι κάτοικοι, στην εν λόγο βελανιδιά, προσκόλλησαν το προσωνύμιο «Το δέντρο της Βασίλισσας».
Πριν πολλά χρόνια ο Αθανάσιος Πανόπουλος κάτοικος Βουλιαγμένης μου την έδειξε και την ονόμαζε Βασίλισσα.
Την «Βασίλισσα» βελανιδιά, που βρίσκεται στη Βουλιαγμένη ,επισκέφθηκαν το Σάββατο 2 Ιανουαρίου 2010, ο Ηλίας Τουτούνης, πρόεδρος του συλλόγου «Ωλονός» και ο Κώστας Παπαντωνόπουλος αντιπρόεδρος του συλλόγου. Εκεί έγινε φωτογράφιση και συλλέξαμε μερικά στοιχεία για τη βελανιδιά. Από την μέτρηση που πραγματοποιήσαμε, η περιφέρεια του κορμoύ του δένδρου στο ένα μέτρο ύψος ήταν 7,90 μέτρα.
Σήμερα το δένδρο δεν υπάρχει πια Ο Σύλλογος Προστασίας της Φύσης και της Πολιτιστικής μας   κληρονομιάς Ερυμάνθου – Φολόης το 2010 είχε προβεί σε καταγγελία, ώστε να σωθεί αυτό το φυσικό και μοναδικό μνημείο του τόπου μας. Αλλά δεν μας άκουσε κανείς….!
Σύλλογος Προστασίας της Φύσης και της Πολιτιστικής μας κληρονομιάς Ερυμάνθου – Φολόης «ΩΛΟΝΟΣ»
Το διοικητικό συμβούλιο του Συλλόγου Προστασίας της Φύσης και της Πολιτιστικής μας κληρονομιάς Ερυμάνθου- Φολόης, ο «Ωλονός», ευαισθητοποιημένος για την προστασία της φύσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς, θέλει να γνωστοποιήσει στο ευρύτερο κοινό την ύπαρξη του υπεραιωνόβιου δένδρου βελανιδιάς (δρυς), στον δ.δ. Βουλιαγμένη του σημερινού δήμου Πηνείας, μοναδικό στην Πελοπόννησο και ίσως σ’ ολόκληρη την Ελλάδα. Η υπεραινώβια δρυς αντιπροσωπεύει το μοναδικό και περίφημο δάσος της Φολόης (Κάπελης), της Ηλείας και πρέπει να χαρακτηρισθεί ως «Μνημείο Φυσικής Κληρονομιάς». Για ταυτό ο σύλλογος μας προτείνει να πραγματοποιηθούν ειδικές παρεμβάσεις από τον Δήμο Πηνείας ή από τον νέο Καλλικρατικό δήμο Ήλιδας σε συνεργασία με την Δασική υπηρεσία, να προστατευθεί και να διασωθεί αφού κινδυνεύει άμεσα να ξεραθεί.
ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ                        ΤΑ ΜΕΛΗ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ                                                               
 
Δυστυχώς πέντε χρόνια αργότερα επήλθε ο θάνατός της
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΙΑΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ

4 Αυγούστου 2015       Αριθ.Πρωτ.:104
Σύλλογος Προστασίας της Φύσης και της Πολιτιστικής μας   κληρονομιάς Ερυμάνθου – Φολόης «ΩΛΟΝΟΣ»

ΘΕΜΑ: Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΙΑΣ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑΣ
Ένα φυσικό μνημείο πολλών εκατοντάδων ετών, δυστυχώς πέρασε στην αιωνιότητα. Η περίφημη δρυς (βελανιδιά) που βρίσκεται στο δ.δ. Βουλιαγμένης του δήμου Ήλιδας Ηλείας, δεν υφίσταται πια, παρά μόνον ένα ξερό δρύινο ξύλο που θυμίζει ότι εκεί κάποτε υπήρχε ένα υπεραιωνόβιο δένδρο  βελανιδιάς, τεραστίων διαστάσεων. Η αμέλεια των αρμοδίων και υπευθύνων, που αρέσκονται να διαβιούν στις δημόσιες αναπαυτικές πολυθρόνες τους, παρά τις επισημάνσεις και τις εκκλήσεις μας, άφησαν αυτό το μοναδικό και φυσικό μνημείο να αυτοκαταστραφεί.  Εμείς ως σύλλογος εκφράζουμε τον αποτροπιασμό μας, έναντι της αμέλειας που υπήρξε εκ μέρους της πολιτείας και των υπευθύνων. Γνωρίζουμε όλοι μας άριστα, ότι ένα τέτοιο φυσικό μνημείο, όσο κι αν επιδιώξουμε, δεν πρόκειται να ξανά αντικρίσουμε στον τόπο μας.



Τρίτη, 9 Οκτωβρίου 2018

Η Γλυκερία στο Αντρώνι Ηλείας

Κυριακή, ‎12 ‎Αυγούστου ‎2018
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αντρωνίου τόλμησε και όλοι εμείς περάσαμε μια αξέχαστη βραδιά με την Γλυκερία και τη συνοδεία της.
Η οργάνωση ήταν άριστη από όλες τις πλευρές. Ο χώρος της συναυλίας ήταν πανέτοιμος μια μέρα πριν.
 Οι καρέκλες και τα τραπέζια αρκετά και άνετα να μην κολλάει ό ένας στον άλλο.
Οι χώροι που είχαν οριστεί σαν πάρκινγκ ήταν φωτισμένοι με ανθρώπους να επιβλέπουν ώστε να μην δημιουργηθεί το παραμικρό.
Τα παιδιά που βοηθούσαν στα εισιτήρια, στην είσοδο, στη διανομή του φαγητού, στα μπαρ, ήταν όλοι στη θέση τους και με ευχάριστη διάθεση.
Η μεγάλη υπερυψωμένη εξέδρα, βρισκόταν στο βάθος και αριστερά η οθόνη που διαφήμιζε τους χορηγούς.
Η πίστα είχε αρκετό χώρο, μετρήσαμε μέχρι 5-6 μεγάλες χορευτικές ομάδες.
Ήταν μια ειδυλλιακή βραδιά σε ένα ημιάγριο περιβάλλον να φωτίζουν τα δένδρα πανάκριβα laser και ύστερα να χορεύουν εκεί ψηλά στον ουρανό με τους ρυθμούς της Γλυκερίας οι μοντέρνες ακτίνες και τα πολύχρωμα led.
Εμείς όπως πάντα εκεί, παραδίπλα, σταθεροί στη θέση μας να προκάνουμε να αποθανατίσουμε τις ανεπανάληπτες στιγμές, 50-60 μέτρα από την ορχήστρα.

Η Μουσική να παίζει, ο κόσμος σιγά – σιγά να μαζεύεται και εκεί στις έντεκα παρά να βγαίνει η Γλυκερία.

Δευτέρα, 8 Οκτωβρίου 2018

Άγιος Ιωάννης, ο Ασκητής στην Φλεβιά.


Εξωκκλήσι νοτιοανατολικά και σε απόσταση 1,5 χλμ. σε ευθεία γραμμή από το χωριό Πρόδρομος της Πηνείας και σε μικρή απόσταση από τον οικισμό Δουλαίϊκα. Επιχωριάζουσα στην περιοχή η παράδοση αναφέρεται περί παλαιού εκεί μοναστηριού για κάποιο Ιωάννη που ήταν ασκητής στην εν λόγω περιοχή, σε απροσδιόριστο χρόνο καθαγίασε στον χώρο με την παρουσία του: τον βρήκαν μετά τον θάνατό του μέσα στα νερά της εκεί πηγής και στο σημείο εκείνο έκτισαν μικρό ναΐσκο στην μνήμη του.

Πέμπτη, 27 Σεπτεμβρίου 2018

Κάθικα... για το Μουσείο

Έχουμε ξαναγράψει εδώ για το δενδράκι που είχαμε φυτέψει...! Ξέρετε.., αυτό το δένδρο μεγάλωσε, άνθισε, έβγαλε και σπόρους, πολλούς σπόρους που τους πήρε ο άνεμος και τους πήγε μακριά, πολύ μακριά ως την Αμερική και ακόμη παραπέρα ως την Ωκεανία και μακρύτερα όπου φύτρωσαν και εκεί άλλα δένδρα πιο γερά και 'βγάλαν και αυτά καρπούς πολλούς.
Έφτασε λοιπόν η ώρα που αυτοί οι καρποί (από τα νέα δένδρα), να έλθουν να μας βρούνε και να μας πουν τα ευχάριστα:
"Αν χρειαστείτε οτιδήποτε για το χωριό μας,  μη διστάσετε"!
Δεν είχαμε ξανακούσει τέτοιες κουβέντες. Συγκινηθήκαμε, κύλισε και δάκρυ καθότι έχουμε γίνει και ευάλωτοι, ευσυγκίνητοι.
Τελειώνει και το κουβάρι μας αλλά μένει η ρουκέλα που γιομίζει - γιομίζει δημιουργικές και ευχάριστες στιγμές για να 'χουμε, να αναπολούμε.
Πριν λίγες μέρες λοιπόν, εδώ (στα κοινωνικά δίκτυα) όταν κάναμε αναφορά στους κουταλάδες του χωριού, μας εξέπληξαν πάλι οι συγχωριανοί μας.
Σχεδόν αμέσως, δεν πέρασε ούτε μια μέρα όταν δυο τέτοιοι «καρποί» μας εξασφάλισαν τρία αξιόλογα κομμάτια.

Τρίτη, 25 Σεπτεμβρίου 2018

Πάρης (Παρασκευάς) Αραμπατζόγλου 1931-2018


Έφυγε πλήρης ημερών (87 ετών) ένας αγαπημένος μου φίλος, ο θείος Πάρης από τη Βραζιλία. Δεν άντεξε για πολύ τον χαμό της αγαπημένης του συζύγου.
Ήταν ένας ξεχωριστός και χαρισματικός τύπος με άφθονο και έξυπνο χιούμορ. Ο περισσότερος μορφωμένος που γνώρισα στο Σαν Πάολο, εγκυκλοπαιδικά και κοινωνικά. Ήταν ακόμη δίκαιος, φιλικός, διακριτικός, ένας συγκροτημένος σε όλα άνθρωπος!
Η καταγωγή του ήταν από την Ξάνθη. Γεννήθηκε στη Νέα Σμύρνη, στις 15.12.1931 όταν μετοίκησαν οι γονείς του στην Αθήνα για ένα καλύτερο μέλλον.
Πήγε στη Βραζιλία ως απεσταλμένος κάποιας εταιρίας και όχι ως μετανάστης, όπως οι περισσότεροι Έλληνες.  Στη συνέχεια έγινε ερωτικός μετανάστης. Ερωτεύθηκε και παντρεύτηκε την θειά Άννα Σαββέλη και έκαναν τρία παιδιά.
Την Μαρίνα του, την μεγάλη του αγάπη, την αδυναμία του, το καμάρι του, την κόρη την πρωτότοκη που δεν το άφησε ποτέ.
Ακολούθησαν τα μικρότερα, ο Ηλίας και η Γεωργία. Στάθηκε, ως καλός καπετάνιος στην οικογένεια του ως το τέλος.
Βρέθηκα στο Sao Paulo το 1983 και με τον θείο Πάρη, είχαμε μιλήσει πολύ για όλα τα επίκαιρα θέματα αλλά συνεχίσαμε και εδώ όταν ήρθε για διακοπές. Ήταν καλός συζητητής και φλογερός πατριώτης. Γνώριζε καλά την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα και σε όλα τα θέματα είχε μια ξεχωριστή άποψη.
Μπορώ να θυμηθώ πολλές και αξέχαστες στιγμές που έζησα μαζί του αλλά θα σταθώ μόνον σε δύο, έτσι σαν μνημόσυνο στη μνήμη του.
 Ευτύχησα να πάμε παρεούλα ένα πολύ μεγάλο ταξίδι, ήταν μία -  μιάμιση μέρα περίπου με αυτοκίνητο ως τους καταρράκτες Ιγκουασού, στα σύνορα Αργεντινής, Παραγουάης, Βραζιλίας. Σε όλο το δρόμο αλλά και κατά την παραμονή μας εκεί δεν χόρταινα το χιούμορ του αλλά και όταν μου εξηγούσε να με κατατοπίσει – ξεναγήσει.
Όταν ήλθε εδώ στην Αθήνα, με είχε καλέσει ένα βράδυ να μου κάνει το τραπέζι στα βλάχικα. Παράλληλα με μένα είχε καλέσει γνωστούς και συμμαθητές του,  τριάντα – σαράντα άτομα. Για κάποιο λόγο άργησα (πιτσιρικάς ήμουν…) και άκουσα «τα εξ αμάξης» διότι κρατούσε τόσο κόσμο νηστικό προκειμένου να προσέλθει ή αφεντιά μου.
Όπως ανέφερα και παραπάνω ήταν ένας ξεχωριστός φίλος, που εκτιμούσα παρόλο που είμαστε τόσο μακριά.
Δεν θα τον ξεχάσω όσο ζω και θα επιθυμούσα λίγη από την στάχτη του να σκορπιστεί στον τόπο που γεννήθηκε.
 Θα έχει μια ξεχωριστεί θέση στην καρδιά μου αλλά και εδώ, στις σελίδες μου.
 Θερμά συλλυπητήρια στα παιδιά και στα εγγόνια του και να είναι γεροί να τον θυμούνται.
Την φωτογραφία τη βρήκαμε σε Βραζιλιάνικο site και μεταφράζουμε:
Ο κύριος Πάρης όπως τον γνωρίζαμε πήγε να ανταμώσει την κυρία Άννα στον ουρανό.
Στη φωτογραφία, ο κύριος Πάρης αριστερά κατά την διάρκεια κατασκευής μηχανημάτων σε εργοστάσιο επεξεργασίας ζαχαροκάλαμου, στη φάρμα Αμαλία στην επαρχία του Σαν Πάολο, το έτος 1954.
Η μνήμη του του να είναι παντοτινή.